Rola hodowli roślin w rolnictwie V

• Maj
• 1

Rola hodowli roślin w rolnictwie V

Z genetycznego punktu widzenia rozróżniamy odporność poziomą czyli horyzontalną i odporność pionową, wertykalną. Jeżeli w populacji roślin odpornych nastąp mutacja dominującego genu warunkującego odporności na recesywny allel, wtedy powstają warunki do rozwoju patogenu na roślinach o genach recesywnych, występujących na około 25% populacji. Ponieważ jednak szansa przeżycia genu recesywnego jest mniejsza niż genu dominującego – patogenowi grozi zagłada. Przed śmiercią chroni go jednak spontaniczna mutacja  czyli przejście określonego genu z dominującego w recesywny. Powstały w ten sposób mutant może atakować gospodarza bez względu na jego pierwotny gen odporności. W związku z tym u gospodarza ma miejsce kolejna mutacja, przeciwko atakowi patogenu.

Jeżeli w trakcie długotrwałego ataku patogenu na różne populacje gospodarza, wytworzą się liczne genetyczne zmiany – agresywności u szkodnika i odporności u gospodarza a w konsekwencji liczne rasy fizjologiczne patogenu atakujące określone genotypy gospodarza.

Zróżnicowanie, a potem identyfikacja ras jest możliwa przez obserwowanie różnic w porażeniu rośliny przez czynnik chorobotwórczy tych a nie innych odmian (służących do tzw. testowania ras). Jest to przykład odporności wertykalnej.

Natomiast odporność horyzontalna polega na braku genetycznego zróżnicowania u patogenu, niezależnie od użytej rasy, wynik będzie jednakowy.

Jeżeli stwierdzimy, że rośliny posiadają odporność pionową, hodowla odmian odpornych musi być prowadzona w kilku etapach. Na początku należy zaobserwować, jakie rasy patogenu występują na interesującym nas obszarze. Po ustaleniu tego, ograniczamy prace do wypracowania odporności na najczęściej występującą rasę.

Następnie zbieramy materiał wyjściowy odmian odpornych i przystępujemy do wprowadzenia pożądanych genów do odmian, nad którymi pracujemy. W tym celu wielokrotnie krzyżujemy mieszańca z formą nieodporną (wartościową) i za każdym razem wybieramy roślinę odporną, w wyniku tego otrzymujemy nową wersję właściwej odmiany, która oprócz odporności niewiele różni się od wartościowej formy nieodpornej.

Dobrze prowadzone kolekcje roślin uprawnych, są cennym źródłem materiału wyjściowego. Ze względu na swoje właściwości noszą nazwę banków genowych, do których często sięgają hodowcy.

Tags: allel, gen, mutacja, patogen, proces, rolnictwo, rośliny, rozwój, wertykalną