Krótka historia hodowli roślin

• Maj
• 2

Krótka historia hodowli roślin

Współczesna nauka zajmująca się hodowlą roślin, od początku istnienia zdołała wypracować wiele metod i rozwiązań, pozwalających tworzyć ulepszone odmiany roślin. Jednak ludzkość nie zawsze dysponowała narzędziami naukowymi.

W początkach rolnictwa człowiek neolity mógł się kierować jedynie doświadczeniami praktycznymi, prowadzonymi metodą prób i błędów.

W większości ośrodków antycznych wywodzących się z okresu neolitu, rolnictwo rozwinęło się około 10 tys. lat temu. Już w tym czasie ludzie zbierający owoce traw oraz miejscowych roślin dziko rosnących poszukiwali dorodniejszych form, by ta drogą uzyskać więcej smacznego pożywienia. Dzięki selekcji człowiek nie tylko zaadoptował je dla rolnictwa, ale również ulepszył.

Zachowały się teksty pisarzy antycznych, na przykład Perifiton historias Teofrasta z Eresos (370-287 p.n.e), greckiego uczonego zwanego ojcem botaniki, zawiera szczegółowy opis roślin, z którego wynika, że uprawiane wówczas gatunki niewiele różniły się od współczesnych.

Pierwsze naukowe koncepcje dotyczące powstawania gatunków sformułował jednak dopiero francuski badacz Jean Baptiste Lamarck (1744-1820). Posiadając przygotowanie biologiczne i znajomość zmienności istot żywych, doszedł do przekonania, że decydujące dla powstania tej zmienności są warunki bytowania. Wypracował ideę zmienności ciągłej, zakładającą że częste używanie jakiegoś organu powoduje jego kształcenie coraz doskonalsze z pokolenia na pokolenie, przy czym zmiany zachodzące pomiędzy dwoma pokoleniami nie są widoczne. Natomiast po setkach tysięcy pokoleń ewoluujące gatunki są zupełnie różne.

Ideę tą przejął i rozwinął Charles Robert Darwin (1809-1882) w swoim epokowym dziele O powstaniu gatunków. Zgromadził wszystkie informacje, dostępne w swojej epoce, dodał do nich własne obserwacje i utworzył system filozoficzny. Największą zasługą Darwina było wyjaśnienie roli selekcji naturalnej i sztucznej w procesie powstawania gatunków istot żywych.

Skromny zakonnik augustianin, Gregor Johann Mendel (1822-1884), krzyżując odmiany grochu w małym ogródku przyklasztornym, odkrył że dowolna cecha nie jest dziedziczona w sposób ciągły, ale skokowy (wynikające z możliwości łączenia się gamet – o czym wiemy dopiero dzisiaj). Prawo Mendla zostało ponownie odkryte i sprecyzowane przez H. de Vriesa w 1903 r. Od tego czasu obserwuje się żywiołowy postęp w tej podstawowej dyscyplinie nauk przyrodniczych, jaką jest hodowla roślin.

Tags: błędy, człowiek, historia, hodowla, neolit, owoce, rolnictwo, rośliny